Biologia, Bliżej biologii - zeszyt ćwiczeń, część 3, gimnazjum

Zeszyt, przeznaczony dla gimnazjalistów, pomoże w opanowaniu materiału z biologii i przygotowaniu się do egzaminu gimnazjalnego z tego przedmiotu. Zawiera różnorodne zadania przypisane do działów tematycznych (takich samych jak w podręczniku). Są to zadania wymagające wyboru jednej z podanych odpowiedzi, uzupełnienia tekstu lub tabeli, oceny poprawności przedstawionych stwierdzeń, analizy tekstu, rysunku lub wykresu, rozwiązania krzyżówki. Niektóre zadania są przeznaczone dla szczególnie zainteresowanych.Każdy dział kończy się podsumowaniem zawierającym zadania o charakterze przekrojowym.Na końcu zeszytu zamieszczono grę dydaktyczną pt. Różnorodność zwierząt

Opis z okładki dodał użytkownik Patrycja Sęktas

więcej informacji o tej książce

szukaj książek o podobnej tematyce

Zobacz powiązane kategorie:

Nasi użytkownicy polecają podobnie piszących autorów:

Statystyki

• Biologia, Bliżej biologii - zeszyt ćwiczeń, część 3, gimnazjum jest na 3825 miejscu (na 11043 książek) w kategorii nauka (szkolnictwo)
• (wyprzedza ją Historia, Moje otoczenie - podręcznik, klasa 5, część 1, szkoła podstawowa)
• książkę oceniło 19 osób
• przeczytało 26, dodało do ulubionych 19
• ponad 19 często do niej wraca
• obecnie czyta ją 0 osób
0 zamierza przeczytać.

Jak oceniali książkę nasi użytkownicy?

• średnia ocena: 6.06 na 10
• w sumie oceniło 20
ocen
• opinia czytelników: niezła

Kto czyta, kto zamierza przeczytac Biologia, Bliżej biologii - zeszyt ćwiczeń, część 3, gimnazjum?

Encyklopedia autorów

Patchen Kenneth 1911-72 amerykański pisarz, malarz i grafik w twórczości protestował przeciwko przemocy i materializmowi; pozostawał pod wpływem idealistyczny filozofii; powieści The Journal ofAlbion Moonlight (1941), Memoirs of a Shy Pornohrapher (1945), See You in the Morning (1948); eksperymentalne poezje zebrane w Collected Poems (1968); sztuki teatralny

Encyklopedia literatury

FRANCUSKO-POLSKIE ZWIĄZKI LITERACKIE Najstarszym bodaj śladem franc.-pol. związków lit. jest list biskupa krak. Mateusza do św. Bernarda z Clairvaux (ok. 1147), napisany po łacinie w oryginalnej manierze stylistycznej. Cytat z łac. poematu franc. odnaleziono w Kazaniach świętokrzyskich. W Paryżu miał studiować Wincenty zw. Kadłubkiem, wnosząc do swego dzieła kulturę tzw. renesansu XII-wiecznego, na pewno zaś studiował jego następca na stolicy biskupiej, Iwo Odrowąż. W epoce odrodzenia stosunki piśmiennictwa pol. i franc. są dwustronne. Dzieło De la Republigue J. Bodina dowodzi dobrej znajomości De Republica emendanda A. Frycza Modrzewskiego, podejmuje sugestie pol. reformatora lub z nimi polemizuje. Franc. działacze reformacyjni współpracowali z gimnazjum w Pińczowie. P. Statorius-Stojeński stworzył Gymnasii Pinczoviensis institutio (program studiów) i ogłosił w Krakowie 1568 pierwszą gramatykę języka pol., zaś J. Thenaud współdziałał przy pol. przekładzie Biblii. Istotna jest sprawa związków z Francją J. Kochanowskiego. Już w Padwie mógł się zetknąć ze studentami z Francji, potem odbył zapewne półroczną podróż do Francji i był także w Paryżu. Elegia VIII z Ks. III (1559), uznawana za dokument spotkania z P. Ronsardem, jest wyrazem podziwu dla sławnego twórcy nowocześnie kształtowanej poezji w języku narodowym. Aczkolwiek odrodzenie pol. formowało się pod przemożnym wpływem Italii, u narodzin poezji pol. był również patronat francuski. W 1573 Henryk de Valois stał się królem pol., lecz rychło wrócił do Francji, by zasiąść tam na tronie jako Henryk III. Fakty owe znalazły odbicie w poezji. Ronsard pisał wiersze na cześć "króla Francji i Polski", Kochanowski - Odę do króla Henryka Walezjusza bawiącego we Francji i Do Henryka Walezjusza przybywającego do Krakowa. Poeta Ph. Desportes pożegnał wszakże Polskę paszkwilem Adieu a la Pologne, co pobudziło Kochanowskiego do ostrej odprawy w łac. satyrze Galio crocitanti. Można też zauważyć wpływy formalne, m. in. w sonecie (Kochanowski, M. Sęp Szarzyń- ski). W poł. XVI w. przez kilka lat przebywał w Paryżu J. Tęczyński, którego Flamandczyk K. Utenhove nazwał wtedy opiekunem poetów, co mogłoby świadczyć o jego kontaktach z tamtejszymi poetami francuskimi. Rolę źródła informacji o Polsce dla M. Montaigne'a (zatem i jego licznych czytelników) pełniło dzieło M. Kromera Polonia (1577). W XVII w. związki pólit. i personalne znalazły echo w działalności pisarzy. Królowa Ludwika Maria Gonzaga jako żona Władysława IV, a późnijej Jana Kazimierza, oraz Maria Kazimiera d'Arqu- ien jako małżonka Jana Sobieskiego przyciągnęły rodaków- Francuzówj W 1635-36 odbył podróż po Polsce Ch. Ogier (prawnik i literat), który nast. opisał, ją w parokrotnie wydawanej relacji (\Iter Polonicum, przekł. pol. E. Jędrkiewicz cz. 1-2 1950-53). Njl.A. Saint-Amant, który przebywał w Polsce (m. in. w Warszawie), pisał sonety do "Najjaśniejszej Królowej Polski"; opiewął też bojowe sukcesy Czarnieckiego. Sobieski dla pisarzy franc. był obrońcą idei chrzęść, i pogromcą Turków, a nie reprezentantem Polski. Wyjątkiem wśród FrancuzówXVII w. orientującym się w roli Polski jako czynnika pokoju w Europie %ł ks. M. Sully, doradca Henryka IV. Kraj budził raczej ciekawość lub zdumienie, rzadko życzliwość. La Fontaine, który w swych bajkach wyraził sympatię dla Sobieskiego i jego wywodom przyr. poświęcił spory ustęp w wierszowanym Discours a M-me de la Sabliere, w liście poet. Do księżniczki bawarskiej (1669) pisał z przekąsem, że Polska - zamiast oddać tron Wielkiemu Kondeuszowi - obrała króla, "którego nazwisko jes na -ski" (Wiśniowiecki). W pocz. XVII w. w Polsce odnajdujemy wprawdzie ślady znajomości literatury franc. (D. Naborowśki był pierwszym chyba pol. czytelnikiem dzieła Rabelais'go illektura ta odbiła się w jego utworach oryginalnych), ale szlachta niechętnie na ogół odnosiła się do monarchii Ludwików, która była w jej oczach wcieleniem "absolu- tum dominium". J. Ch. Pasek, zdecydowany frankofob, w Pamiętnikach piisze z uciechą o barbarzyńskim postępku szlachty, która napądła franc. aktorów, goszczących na improwizowanej scenie. W ciągu XVII w. zaznaczył się jednak rosnący wpływ kultury franc. w środowisku zbliżonym do dworu w Warszawie i w niektórych dworach magnackich; poważną rolę odegrały występy franc. trup teatr., przybywających do Polski. Opera i balet otworzyły drzwi pałaców dla wpływów tak wł., jak francuskich. Czołowym przedstawicielem związków z Francją był J.A. Morsztyn; w jego pałam wystawiono 1669 Le cocu imaginaire Moliera, w niecałe 9 lat po premierze francuskiej. Pomnikiem działalności Morsztyna jako poety, miłośnika dramatu franc., jest jego znakomity przekład Cyda Corneil- le'a, wyst. w Zamościu 1660 i Warszawie 1662 (o żywym odbiorze arcydzieła w Polsce świadczą dalsze przekł.: L. Osińskiego 180jl i parafraza S. Wyspiańskiego 1907). Zapanowania Jana III, imiłośnika literatury franc., wystawiono w Ja- worowie 1675 Ąndromachę Racine'a w przekł. S. Morsztyna. Z poł. XVIII w. (pochodzą próby trawestacji komedii Moliera (Mieszczanin szlachcicem i Pocieszne wykwintnisie) pióra U. Radziwiłłowej dla teatru w Nieświeżu. Pojawiły się też przekł. La Fontaine'a 4- K. Niemirycza 1699, J.S. Jabłonowskiego 1731, oraz tegoż Jabłonowskiego Historia Telemaka 1726 (przer. z F. Fen lona). Na nowelistyce franc. wzorowany jest obszerny zbiór z przełomu XVII i XVIII w. - Historie świeże i niezwyczajne.1Jednym ze źródeł informacji o Polsce dla Francuzów był słownik P. Bayle a (Dictionnaire historigue et cńtigue t. 1-2 1695-97), zawierający liczne polonika.Strefa związków między obu krajami obejmowała do poł.XVIII w. cienką yarstwę elity intelektualnej. Dopiero oświecenie przyniosłoi związki głębsze, ogarniające tak sprawy istotnego znaczenia, jak i szersze już środowiska, do czego przyczyniała się tjeż coraz powszechniejsza znajomość języka francuskiego. Przemiany kult. i ustrojowe Polski, postulowane od poł. XVIII w., przedsiębrane gł. za Stanisława Augusta, dokonywały się przy walnej pomocy kultury franc., a w późnych latach w kórelacji z procesami polit. Francji - corazW okresie Młodej Polski silne związki łączyły poezję i dramat modernist. z dekadentyzmem i symbolizmem francusko- belgijskim. Wybitnymi informatorami o literaturze franc. byli m. in. A. Lange (Symbolizm, "Przegl. Tyg." 1887, Dekadenci, "Życie" 1890), E. Przewóski, Z. Przesmycki, J. Lorentowicz (Nowa Francja literacka 1911), później Z. Czerny (Rozwój poezji francuskiej po 1900 r., "Nowy Przegląd Literatury i Sztuki" 1921). Pierwsze ślady wpływu Baudelaire'a na poezję pol. widoczne są w 1. sześćdziesiątych (pierwszy przekł. W. Gomulicki 1869). Krytycznie pisała o nim Z. Węgierska (autorka stałego felietonu Kronika paryska w "Bibl. Warsz.") już 1869, entuzjastycznie Lange 1888. Szybko, dzięki Miriamowi i jego "Chimerze", zdobył miłośników P. Verlaine, znacznie wolniej S. Mallarme-, Miriam był także wydawcą (i autorem przekładów) antologii poezji franc. U poetów (1921). Ogromne zasługi dla poszerzenia wiedzy o poezji franc. w Polsce położył E. Porębowicz, autor późniejszych ujęć syntet. (m. in. w Wielkiej literaturze powszechnej 1933), i tłumacz zwł. poezji pro- wansalskiej (Antologia prowansalska. Wybór poezji trubadurów i felibrów XI-XIX wieku 1887). W Paryżu osiadł na stałe A. Potocki, redagował (od 1904) pisma "Sztuka", "La Pologne contemporaine", "La Revue de Pologne", organizował szereg wystaw pol. i publikował w języku franc. (France et Pologne 1921, Mickiewicz, 1'homme etsa legende 1930). Po 1902 przez czas dłuższy był we Francji W. S. Reymont (w Bretanii pracował nad Chłopami). Podróże do Paryża miały niewątpliwe znaczenie dla koncepcji teatr. Wyspiańskiego. W pocz. XX w. odegrał znaczną rolę wzór kabaretu artyst. i piosenki paryskiej ( "Zielony Balonik"). Wzrastającemu autorytetowi kultury krajów języka niem. oraz fascynacji dramatem skand, przeciwstawił się T. Boy-Żeleński, jako świetny popularyzator wiedzy o literaturze franc. i tłumacz jej dzieł. W jego przekł. ukazały się arcydzieła piśmiennictwa franc. od Pieśni o Rolandzie i F. Villona po dzieło M. Prousta, m. in. wszystkie utwory Moliera, większość powieści Balzaca; w znacznej większości przekłady te znalazły się w serii zw. Biblioteką Boya. Predyle- kcja Boya zwracała się ku racjonalizmowi i realizmowi, Boy dokonał jakby włączenia dorobku piśmiennictwa franc. o tych cechach do świadomości polskiej. Antologię przekładów pt. Lirycy francuscy (1924) wydał L. Staff. Miłośnikiem Francji był też S. Żeromski, m. in. autor szkicu ku czci żołnierzy franc. poległych 1914. W poezji pol. lat międzywojennych zaznaczyło się oddziaływanie franc. surrealizmu. Pewne znaczenie miało też zainteresowanie populizmem. Popularne wśród czytelników były wielotomowe cykle powieściowe, jak Ludzie dobrej woli J. Romains, Rodzina ThibaultR. Martin du Garda, czy saga rodzinna Duhamela. Ówczesna proza franc. szybko znajdowała i tłumaczy i odbiorców, przełożono wówczas m. in. utwory: A. France'a, R. Rollanda, A. Gide'a, A. Malraux, G. Duhamela, F. Mauriaca, G. Bernanosa oraz utwory sceniczne J. Giraudaux, J. Cocteau i in. Zainteresowanie dla poezji franc. znalazło odbicie m. in. w zbiorze szkiców kryt.lit. S. Napier- skiego Od Baudelaire'a do nadrealistów (1932). W 1926-36 ukazywało się w Warszawie pismo w języku franc. "Pologne litteraire".W zakresie recepcji literatury pol. we Francji na przełomie XIX i XX w. wyjątkowym zjawiskiem stała się popularność Quo vadis Sienkiewicza (2 min sprzedanych egz. w różnych przekł. i przeróbkach 1900-16), mimo bardzo zróżnicowanych opinii krytyków. Życzliwą wypowiedź dał H. de Montherlant, podkreślając wpływ Sienkiewicza na własną osobowość twórczą. Przekłady Trylogii, Krzyżaków i in. utworów (B. Kozakiewicza i in.) nie spotkały się z takim zainteresowaniem. W 1904-14 ukazało się kilka przekł. nowel Żeromskiego, Dumy o hetmanie, fragm. Urody życia (w tłum. P. Cazina). Z prac o literaturze pol. z początku wieku zasługuje na wymienienie książka G. Sarrazina Les grandspoetes romantigues de la Pologne: Mickiewicz-Słowacki-Krasiński (1906), a także monografia o P. Skardze A. Bergi Un predicateur de la Cour (1916). Zasługi dla przyjaźni obu narodów i znajomości literatury pol. we Francji położyła R. Bailly, założycielka dwutygodnika "Les amis de la Pologne" (1921-39) Temat polski pojawia się w twórczości P. Claudela (Pieśń o Polsce, przekł. S. Miłaszewskiego 1913).Rok 1925 przyniósł franc. przekład Chłopów laureata Nobla - Reymonta, dokonany przez F. L. Schoella. Wśród tłumaczy - Francuzów szczególne miejsce zajął P. Cazin, tłumacz Pamiętników Paska, Pana Tadeusza, Żywych kamieni Berenta, autor monografii I. Krasickiego. Badacz franc. J. Langlade opracował cenną monografię J. Kochanowskiego (1932). Aby "pomóc" literaturze pol. na rynku franc., J.A. Teslar zainicjował Collection de Litterature Polonaise (1932- 39 wydano 12 tomów). Wielkie były zasługi J. Lorentowicza - długoletniego informatora o literaturze pol. w "Mercure de France", autora m. in. znakomitej bibliografii La Pologne en France (t. 1-3 1935-41), a także Z. Lubicz-Zaleskiego prowadzącego dział literatury pol. w "Mercure de France" po Loren- towiczu, autora książki o lit. stosunkach pol.-franc. Attitudes et destinees (1932), i A. Łady-Cybulskiego, tłumacza i propagatora teatru Wyspiańskiego we Francji, a także A. Wodzińskiego. Pisarzem pol. i franc. jest J. Brzękowski, współwydawca dwujęzycznego pisma "L'Art Contemporain - Sztuka Współczesna" (1929-30). Lubicz-Zaleski ma także znaczne zasługi jako organizator lektoratów języka pol. na uczelniach franc.; 1918-39 lektoraty utworzono na dziewięciu uniwersytetach (pierwszy na uniw. w Lille - uczestnikami byli m. in. językoznawca A. Martel i wieloletni prof. literatury pol. i ros. M. Herman. W tym okresie o kulturze pol. pisali: P. Francastel, A. Jobert, J. Fabre. Od 1934 pracuje we Francji Z. Markiewicz podejmujący problemy związków lit. polsko-francuskich.Po II wojnie świat, ogromne zainteresowanie w Polsce wywołała twórczość przedstawicieli egzystencjalizmu: J.P. Sartre'a i A. Camusa, a w zakresie techniki prozy narracyjnej utwory N. Sarraute i A. Robbe-Grilleta. Ukazało się wiele przekładów dzieł pisarzy współcz. pióra wybitnych tłumaczy (J. Rogozińskiego i in.), a także cennych antologii: Antologia współczesnej poezji francuskiej (1947) i Od Rimbauda do Eluarda (1965) w oprać, i częściowo przekładach A. Ważyka, Symboliści francuscy (1965 BN II 146) w oprać. M. Jastruna oraz dwujęzyczna Antologia poezji francuskiej w oprać. J. Lisowskiego, będąca bardzo obszernym chronol. przeglądem poezji franc. (dotychczas ukazały się 2 t. 1966 i 1970). Na uwagę zasługują także popularne monografie J. Hartwig (Apollinaire 1962, Gerard de Nerval 1972). We Francji powojennej wydano wiele tłumaczeń pol. prozy współcz., przełożono m. in. utwory J. Andrzejewskiego (Popiół i diament, Bramy raju i in.), T. Brezy (Spiżowa brama, Urząd), L. Kruczkowskiego (Niemcy), duże zainteresowanie wywołała twórczość S.I. Witkiewicza, B. Schulza, S. Mrożka, Cz. Miłosza, W. Gombrowicza, A. Kuśniewicza, T. Konwickiego, S. Lema. Ukazało się też kilkanaście antologii, zarówno poezji, jak i prozy, wśród których najcenniejsza jest obszerna Anthologie de la poesie polonaise (1965, oprać, przez K. Jeleńskiego), ambitny przegląd poezji pol. (od J. Gałki z Dobczyna po poezję współcz.) w przekładach Francuzów. Tłumaczami literatury pol. na język franc. są m. in.: G. Grepy, S. Deligne, J.I. Erhel, A. Posner, G. Sedir, E. Veaux, a także Polacy - T. Dzieduszycka, K.A. Jeleński, J. Kukułczanka, J. Lisowski. We Francji działają 4 katedry języka, literatury i kultury pol. - w Paryżu na uniw. Paris-Sorbonne (gdzie slawistyką kieruje M. Aubin, a sekcją polónist. od 1978 - J. Trznadel; tu literaturę pol.kiewicza wydawano we Francji od 1829; w tymże roku J.H. Burgaud des Marets przełożył Konrada Wallenroda a nast. Dziady (1834); ukazało się kilka wydań Oeuvres poetiąues completes (w przekł. K. Ostrowskiego 1841,1845,1849,1859). W "Revue encyclopediąue" A. d'Herbelot ogłosił No tice sur la vie etles oeuvres d'Adam Mickiewicz. Apologii doczekały się Dziady ze strony George Sand. Jej Essai sur le dramę fantasti- que. Goethe-Byron-Mickiewicz ("Revue des Deux Mondes" 1839, wyd. pol. w: Eseje 1958) wyznaczał pol. poecie miejsce wśród największych twórców epoki. Powszechne było we Francji uznanie dla Mickiewicza jako bojownika wolności. Poeta próbował wystawić dramaty pisane po francusku (Konfederaci barscy, Jakub Jasiński), w czym wspierała go - bezskutecznie - George Sand. Wykłady Mickiewicza w College de France ( Literatura słowiańska), spotkały się z żywym zainteresowaniem artystów i intelektualistów francuskich. Mickiewicz, który w Księgach dał wyraz swemu krytycyzmowi wobec franc. warstw rządzących, w prelekcjach wysoko podnosił rolę Francji w dziejach i kulturze. Wykłady te korelowały chronologicznie, po części też ideowo, z wykładami franc. historyków J. Micheleta i E. Quineta. Obaj ci wybitni historycy, usunięci z katedry w College de France (Quinet 1846, Michelet 1848) za swe radykalne poglądy, występowali w obronie Polski i swej postawie dali wyraz w pismach (Michelet - Kościuszko i legenda demokratyczna, przekł. pol. F.K. Godebskiego 1851, Pologne et Russie 1854, La Pologne martyre 1863, Quinet - Pologne et Rome 1863). Staraniem franc. młodzieży studenckiej wybito 1845 medal pamiątkowy przedstawiający Mickiewicza wraz z obu historykami. W języku franc. redagował poeta pismo "Trybuna Ludów" (1849). Trudniej ustalić efekty późniejszego oddziaływania Mickiewicza na poezję franc. - motywy dostrzegano u Lautre- amonta, nawet w Illuminations J.A. Rimbauda, wywarł też wpływ na Ch. Peguy. W Paryżu wystawiono pomnik (1919) Mickiewicza-pielgrzyma, dłuta Ł.A. Bourdellea, jak się zdaje - jedyny wśród obych stolic. J. Słowacki, choć wychowany w sferze franc. wpływów kult. i również piszący utwory po francusku (Le Roi de Ladawa, także sztuka o Beatrix Cenci, którą starał się umieścić w teatrze Porte-Saint-Martin), nie czuł sympatii do Francji współcz. (napisał wszakże świetny wiersz Paryż). Słowacki pozostawał pod silnym wrażeniem franc. teatru, zwł. sztuki inscenizacji, która zaważyła na teatr, aspektach jego dramaturgii (począwszy od Kordiana). Odnajdujemy w jego twórczości świadectwa zbliżeń ideowych lub artyst. do V. Hugo, de Chateaubrianda, A. de Vigny'ego (w Anhellim) i in. Przekładał też z franc. (Lamartine'a). Przekłady utworów Słowackiego zaczęły się ukazywać we Francji w 1. czterdziestych (Anhelli 1847 przekł. K. Gaszyńskiego, 1862 E. de Noailles); późniejsze przekł. utworów Słowackiego (Anhelli, Balladyna i fragm. in. dzieł) powstały po II wojnie świat, pod piórem J. Bourrillyego. O związkach z myślą i literaturą franc. świadczy również twórczość Z. Krasińskiego, który wyniósłszy znajomość języka i literatury franc. z domu ojcowskiego, pisywał i w tym języku. W Irydionie dostrzegano pewien wpływ Quineta, a Nie-Boska komedia świadczy o stosunku polemicznym do myśli Saint-Simona i działalności saint-simo- nistów. Wrósł w atmosferę franc. myśli C. Norwid (znał poezję Ch. Baudelaire'a, pisma Nervala, z którym się nawet porównywał w 1858); późno poznany, był też późno tłumaczony; 1932 przekładu wszystkich jego nowel dokonał P. Cazin, a autorem przekł. Fortepianu Chopina jest J. Cassou (także F. Konopka). Refleksji nad dziejami i przyszłością Francji nie brak u T. Lenartowicza, twórcy wierszy Na kolumnę Wandomską w Paryżu, Paryż 1855, Wieża Eiffel. W szerzeniu wiedzy o Polsce we Francji zasłużył się L. Chodźko, wydawca cennych publikacji o Polsce w języku franc., jak La Pologne historigue (1836- 38, 1842) U La Pologne illustree (1839, 1840); K.B. Hoffman, Współred. czasopisma "Souvenirs de la Pologne" był też wydawcą) franc. broszur propagandowych. Informatorem o sprawacjh pol. był ponadto M. Podczaszyński, autor artykułów w "Revue encyclopediąue". K. Ostrowski nie tylko przekładał poezje pol. (Mickiewicz) na franc., ale publikował własne tomiki w tym języku (Les nuits d'exil 1836 i in.). W. Budzyński jako P. de Saint-Vincent tłumaczył Mickiewicza dla "Revue contemporaine" (1859,1860) i tamże pisał o literaturze pol. (o Mickiewiczu, Goszczyńskim, Krasińskim). O literaturze pol pisał także J. Klaczko, ceniony współprac. "Revue des Deux Mondes". W rozbudzeniu życia lit. w Aix-en-Proven- ce poważni rolę odegrał K. Gaszyński, red. dziennika "Memoriał d'Aix" ((tłumaczył także poezję pol. na franc., m. in. 1863 Przedświt Krasińskiego). Znaczną rolę we franc. środowisku kult. odegrał E. Chojecki, jako Charles Edmond - pisarz i dziennikarz franc., współzałożyciel dzień. "Le Temps", bliski elitarnym kręgom artyst. i polit. Paryża; z jego książki La Pologne captive et ses trois poetes (1864), zawierającej m. in. przekł. I rapsodu Króla-Ducha, czerpali informacje o poezji pol. tacy piskrze, jak P. Merimee, G. Flaubert, George Sand, E. Renan.W dobie pozytywizmu literatura pol. znalazłajsię pod wpływem powieści franc. (choć już wcześniej można mówić o powiązaniach twórczości J.I. Kraszewskiego, J. Dzierzkowskie- go, a zwł. J. Korzeniowskiego - z realist. powieściopisarstwem francuskim). Dotyczy to przede wszystkim naturalizmu/postulatów teoret. A. Comte a i H. Taine a. O Nowym zwrocie literatury francuskiej pisała S. Pruszakowa (1854), o Obecnym powieściopisarstwie francuskim L. Rettel (1859), informacje dot. prac Comte'a przyniosły publikacje A. Świętochowskiego, J. Ochorowicza, B. Limanowskiego. Zasadnicze znaczenie miały świetne studia A. Sygietyńskiego Współczesna powieść we Francji (, Ateneum" 1881-83), stanowiące kompetentne wprowadzenie do realizmu i naturalizmu w prozie francuskiej. Sam Sygietynski w swej powieści Na skałach Calvados dał dowód ścisłych związków między powstającym naturalizmem w Polsce a rozwojem powieści naturalist. we Francji (ze szczególnym kultem dla Flauberta). O naturalizmie franc. pisali też S. Rzewuski, J. Kotarbiński, J.T. Hodi (To arzewicz), I. Matuszewski i in. Z założeniami naturalizmu i Ć. Zolą polemizował Sienkiewicz (O naturalizmie w powieści, "Niwa" 1881, Listy o Zoli "Słowo" 1893). Pod silnym wpływem tego kierunku była zarówno powieściopisarska, jak i dramatyczna twórczość! G. Zapolskiej, która 1889-95 przebywała w Paryżu. Ważnym czynnikiem łączności była częsta znajomość języka franc. wśród inteligencji pol., zwł. w zaborze ros. z Warszawą, a także podróże i pobyty we Francji, gdzie krzyżowały się wszelkie tendencje nowej sztuki. Przekładów z literatury franc. (bardzo różnej wartości) było wiele, często ukazywały się niemal jednocześnie z-wydaniami franc. i cieszyły się ogromną poczytnością (z wcześniejszych - powieści E. Sue, Dumasa-ojca, później wielkich realistów, J. Verne'a i wielu pisarzy dziś już zapomnianych). Stosunkowo wcześnie, bo w 1. trzydziestych, zaczęły się ukazywać przekł. powieści Balzaca; wiele utworów drukował F.S. Dmochowski w seriach: Czytelnia Najnowszych Powieści (1834) i Gabinet Powieści i Romanśów (1835); wybór jego dzieł (8 t.) ukazał się w Bibliotece Naj celniej szych Utworów (1880-84). Pierwszą tłumaczką Stendhala na język pol. była J. Sawicka; w jej przekł. ukazał się Wybór powieści (1889-90). Dla twórczości Stendhala znaczne są zasługi pisarza pol.-franc. K. Stryjeń- skiego, prof. Sorbony i współpracownika , ,La Revue blanche''; był nie tylko wydawcą ineditów Stendhala (Journal 1888, Lamiel 1889, Życie Henn/ka Brulard 1890, Pamiętnik egotysty 1892), ale także pozostawił cenne prace o jego twórczości.nie. Paryż (W. 1846). Wydał też dramat Gra namiętności (1843) - przeróbkę powieści E. Sue Mathilde.